Kerkük Nüfusu ve Yalanlar -I-

 

 

            Irak’ta Türkmen nüfusu, bugüne kadar üzerinde en fazla spekülâsyon yapılan bir konudur. Irak’ın İngilizler tarafından işgalinden bu yana, Irak’taki Türkmenler daima baskı altında tutulmuş ve Türkmen nüfusu olduğundan az gösterilmeye çalışılmıştır. Irak’ta, özellikle Saddam dönemindeki insanlık dışı uygulamalar neticesinde bazı Türkmenler kimliklerini saklamak zorunda kalmışlar ve asimilasyona mâruz bırakılmışlardır.

            Diğer taraftan, özellikle Irak Krizi’nin devam ettiği son yıllarda, Türkmenlerin nüfusunu az gösterme konusunda, Kuzey Irak’taki peşmergeler, Amerikan işgal yönetimi ve Türkiye’deki bazı uzantıları, âdeta birbirleriyle yarış içinde olmuşlardır. Gene de Irak’taki Türkmen/Türk nüfusu, en kötü niyetli tahminci tarafından dahi 1,5 milyonun altında telâffuz edilememiştir.

            Irak’taki Türkmen nüfusunun az gösterilmeye çalışılmasının sebebi açıktır: Türkleri, Irak’taki diğer küçük azınlık topluluklarından biri halinde göstererek Irak yönetiminde onları söz sahibi kılmamak. Nitekim, Türkiye’nin tesirsiz itirazlarına rağmen Amerikan-Kürt-Şiî İttifakı istediğini yapmış ve Irak’taki 4 milyonluk Türkmen varlığını siyasî bakımdan yok saymıştır.

X X X

            Defalarca yazdık; Irak Devlet İstatistik Merkezi’nin verilerine göre, Irak’taki etnik dağılımın yıllar içindeki oranı şöyledir: Arap % 63, Kürt, % 18, Türk % 16, Hristiyan ve diğer % 3.

            1957’de yapılan nüfus sayımında Irak’ın nüfusu 6.300.000, Türkmenler’in nüfusu -özellikle düşük gösterilerek- 500.000 olarak açıklanmıştır (Irak Planlama Başkanlığı Sayımlar İdaresi Raporu, Bağdat 1965). 1965’te Irak Planlama Başkanlığı’nın tahminine göre Türkmen nüfusu 780.000 olarak açıklanmıştır. Irak Devlet İstatistik Merkezi’nin, 1921, 1926, 1947, 1957 ve 1965 yılları için yaptığı tahminler sonucunda elde ettiği trendleri az önce sıralamıştık. Irak’taki en son sayımın yapıldığı 1988 yılında Irak’ın nüfusu 18.100.000 olarak bulunmuştur. Bu resmî istatistiklere göre Irak’ta; 11.444.000 Arap, 3.240.000 Kürt, 2.880.000 Türk ve 546.000 Hristiyan vs. vardır.

            Bugün Irak nüfusu 25 milyon civarında olduğuna göre Irak’ta; 15.750.000 Arap, 4.500.000 Kürt, 4.000.000 Türk ve 750.000 diğerleri bulunmaktadır.

            1987’de, İngiltere’de yayınlanan Inquiry dergisinde yayınlanan bir araştırmada ise (o tarihte) Irak’ta en az 1.500.000 Türk’ün yaşadığı vurgulanmıştır.

X X X

            Irak’taki Türkmen nüfusunun yaklaşık % 15’i, yani 600.000 kadarı 36. paralelin üstünde Erbil ve Süleymaniye civarında yaşamakta; % 85’i ise 36. paralelin altına Kerkük, Musul ve Telafer başta olmak üzere Altınköprü, Leylan, Tazehurmatu, Tavuk, Türkalan, Kifri, Kalar, Karatepe, Hanekin, Kızlarabat, İnceane, Mendeli, Bakuba, Kazaniye, Bedre ve Bayat aşiretlerinin bulunduğu yüzlerce şehir, kasaba ve köyde yaşamaktadırlar. Ayrıca, Bağdat’ın Rağibehatun, Azanniye, Meydan ve Fadıl semtlerinde de Türkmenlerin yaşadığı bilinmektedir.

X X X

            Lozan Konferansı sırasında alınan bir karar gereği, Musul’un sosyal, ekonomik ve etnik yapısını incelemek için kurulan “Karma Komisyon”un raporuna göre; Hristiyanlar 7.000-8.000, Yahudiler 1.000, Araplar 25.000, Kürtler 15.000-16.000, Türkler 15.000-16.000 olarak gösterilmiştir.

            Osmanlı Devleti’nin son istatistiklerine göre Musul Vilâyeti (Musul, Kerkük ve Süleymaniye Sancakları toplamı)’nin yerleşik nüfus dağılımı şöyle idi: 140.960 Türk (% 54,8), 43.210 Arap (% 16,8), 31.000 Gayrımüslim (% 12/1), 23.830 Kürt (% 9,3) ve 18.000 Yezidî (% 7,0).

            Yarın bu konuya devam edeceğiz.

 
 
ANA SAYFA YAZILAR GENEL LİSTESİ 2005 YILI YAZI LİSTESİ